Nefis Muhasebesi

Muhterem Müminler!

İnsan ve cinleri diğer varlıklardan ayıran en temel özellik, yaşadıkları hayatın hesabını verecek olmalarıdır. Hesap verme duygusu insana, bir taraftan geçmişte yaptığı yanlışları görüp, tamir etme fırsatı verirken, diğer taraftan da gelecekte daha dikkatli davranmak suretiyle yanlış yapmaktan uzak tutar. Muhasebe ve ölçülü davranmanın geleceğe dönük olanına güncel tabirle  “otokontrol”  denmektedir.
Oysaki mensuplarını sürekli bir muhasebeye davet eden yüce dinimiz,   sadece geleceği güzelleştirmeyi değil, geçmişi de hesaba katarak yapılan bütün hataları tamire davet eder. İnsanoğlunun yeryüzünde başıboş bırakılmadığına dikkat çekerek bilinçli hareket etmeyi öğütler. Bu çerçevede bizlere yüce kitabımız bir ayeti kerimede “İnsan başı boş bırakılacağını mı zanneder?”(1) sorusunu sorarak başka bir ayette ise, “Sonra o gün, nimetlerden mutlaka hesaba çekileceksiniz?” (2) diye uyarıp dikkatli olmaya çağırır.

Aziz Cemaat!

Zaten insanın muhasebe mekanizmasını kullanarak, yaratılış gayesi ve sahip olduğu üstün özelliklere uygun doğru, tutarlı ve faydalı davranışlar ortaya koyması, kendisine bahşedilen akıl ve iradenin tabi bir gereğidir. Şüphesiz ki iradesini bu şekilde kullanan üyelerden oluşan toplumlar mutlu, huzurlu ve geleceğinden emin olurlar.  Kur’anı Kerimin ifadesiyle “İnsanlar için çıkarılmış hayırlı ümmet.” (3)olma şerefini elde ederler. Çünkü hayırlı bir ümmet olma ve ahirette saadeti elde edebilmenin yolu da insanın önce kendi kusurlarını görmesi ve tamire kendi nefsinden başlamasından geçmektedir. Fıtratının tabi sonucu olarak bu durum,  insanın nefsine düşkünlüğünün de tabi sonucudur. Ancak bu muhasebenin yerinde ve zamanında yapılması da çok önemlidir. İmam Gazali bu noktaya dikkat çekerek şu tespiti yapar: “Nefsi hesaba çekmek, bazen amelden sonra bazen de sakındırmak için amelden önce olur.” (4)

Değerli Müminler!

İnsanın dünyaya dönük tarafını temsil eden nefsi,  sürekli  olarak iyiyi de  kötüyü de ilham eder. Ne var ki yüce yaratıcı bizden kötü olanlardan kaçınıp iyi olanları tercih etmeye, muhtemel hata ve kusurlarımızdan da tevbe ve istiğfara davet eder.
Kurtuluşun ancak temizlenenler için olduğuna vurgu yapılan bir ayette mealen şöyle buyrulur: “Nefsini kötülüklerden arındıran kurtuluşa ermiştir. Kötülüklere daldıran da zarara uğramıştır.” (5) Bu konuda Peygamber Efendimizde hesap verme düşüncesinden uzak olarak, gelişi güzel yaşayıp her şeyi Allah’tan bekleyen gaflet ehli hakkında şu tespiti yapar: “Akıllı kimse nefsini hesaba çeken ve ölüm sonrası için hazırlanan kimsedir. Aciz kimse ise, nefsinin arzularına tabi olan ve Allah’tan temenni eden kimsedir.” (6)

Aziz Kardeşlerim!

Hal böyleyken bize verilen en kıymetli hazinelerden birisi olan ömür sermayesini dikkatli ve yerli yerinde kullanalım. Geçirdiği yılı sevinç ve eğlenceyle kutlama ve ölümü düğün sevinci içerisinde karşılama bahtiyarlığını elde edecek olanlarında hesabı kolay verilir bir hayat sürenler olduğunu unutmayalım. Hesabını veremeyeceğimiz ve Rabbimizin huzurunda mahcup olacağımız tutum ve davranışlardan şiddetle uzak duralım. Hesaba çekilmeden önce kendimizi hesaba çekerek, hata ve kusurlarımızla hayattayken yüzleşerek tamir yoluna gidelim.
Sözlerime yukarda okuduğum ayetin mealiyle son veriyorum : “Ey iman edenler Allah’a karşı gelmekten sakının. Herkes kıyamet günü için önceden ne gönderdiğine bir baksın. Aman ha Allah’a karşı gelmekten sakının. Zira Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.” (7)

1) Kıyame 75/36
2) Tekasür102/ 8
3) Ali İmran 3/110
4) İhyau Ulumiddin c. 10 s. 85
5) Şems 91/9-10
6) Tirmizi ,Kitab’ul – Kıyame,25
7) Haşr 59/18

Linkback: http://www.kirmizigulfm.com/forum/hutbeler/nefis-muhasebesi-t5897.0.html