Çocuğun ‘Allah nerde?’ sorusunun cevabı

Pedagog Adem  Güneş, okulöncesi dönemde ‘Allah nerede, neden göremiyoruz?’ gibi  sorular soran çocukların aslında zihninde bu inancı somutlaştırmaya  çalıştığını belirtiyor.

Küçük  çocuklarla konuşurken basit ifadeler kullanmaya çalışan bazı  ebeveynlerin ‘Allah baba şöyledir, Allah dede böyle yapar’ şeklindeki  sözleri, çocuklarda zihin karışıklığına yol açıyor. İleri yaşlarında  imanî meseleleri hakkıyla algılamalarını zorlaştırıyor. Bu tarz konuşma,  çocuklarda itikadî sorunlara da yol açıyor.

Çocuklar  yedi yaşından önce somut olmayan, göremedikleri, duyamadıkları,  dokunamadıkları kavramları anlamakta zorlanır. Özellikle din ile ilgili  imani mevzularda, Allah, melekler, ölüm, cennet, cehennem, peygamberler  gibi konuları idrak edemezler. Ancak 3-4 yaşlarından itibaren ebeveyninin ve çevrenin tesiriyle bu kavramları duymaya başlarlar. Çocukların  her şeyi merak ettiği ve sorular sorduğu okulöncesi dönem, aynı zamanda  her şeyi bilinçaltına kaydettikleri bir devredir. Bu yaşlarda verilen  her yanlış bilgi, kullanılan her sakıncalı söz, çocuğun zihnine  silinmemek üzere yerleşir. Küçük çocuklarla konuşurken basit ifadeler  kullanmaya çalışan bazı ebeveynlerin ‘Allah baba şöyledir, Allah dede  böyle yapar’ şeklindeki sözleri de çocuklarda zihin karışıklığına yol  açar. İleriki yaşlarında imani meseleleri hakkıyla algılamalarını  zorlaştırır.

Allah’ı  bir baba gibi büyük, saygı duyulması ve korkulması gereken somut bir  figür olarak anlatmak ebeveynin işini kolaylaştırsa da, sonraki yaşlarda  dini mevzuların hakikatini anlatırken çocuğun üzerindeki  inandırıcılığını, itibarını zedelemiş olur. Okul öncesi  dönemde çocuğa algılayabileceğinin ötesinde bir Allah tanımı yapmamak,  Allah’ı bir şekil içine sokmamak gerektiğini ifade eden pedagog Adem  Güneş, bunun iki ayrı soruna sebep olacağını söylüyor.

Birincisi,  çocuk 8-9 yaşlarında yani soyut kavramları algılamaya başladıktan sonra  kendisine ‘baba-dede’ diye anlatılan Allah anlayışı ile hakikatin  farklı olduğunu görecek. Bunun üzerine ailesinin gözündeki itibarı  zedelenecek ve diğer sözlerine inanması da zorlaşacaktır. İkinci sorun  ise ailesinden doğru bilgi almayan çocuk büyüdükçe çevresinden,  kitaplardan veya arkadaşlarından duyduğu farklı Allah tarifleri içinde  bocalayabilir.  Ayrıca  ‘Allah baba’ tabirinin Hıristiyanlıktaki ‘baba-oğul-kutsal ruh’  (teslis) inancını çağrıştırdığına dikkat çeken Güneş şunları söylüyor:

“Hıristiyanlar  somutlaştırma çabası ile her şeyi resmettiler. Bugün kendi  çocuklarımıza bile melek resmi çizmesini söylesek, kanatlı, uçan bir kız  resmi çizer. Ayrıca birçok çizgi filmde karşılarına çıkan ‘Noel Baba’  figürü de ‘Allah baba’ söylemiyle benzeşiyor. Farkında olmadan Hıristiyanlığa ait kavramları çocuğumuzun zihnine  sokmuş oluyoruz. Allah’ı ‘baba-dede’ diyerek şekillendirmeye çalışan  tarifler çocuğu o tarafa yönlendirmeye de sebep olabilir. Çocuklarımız  zaten çizgi filmlerle Batı kültürünün istilası altında olduğu için bu  anlayış bilinçaltına normalleşerek yerleşir. Bir de biz bunu  beslemeyelim. Çocuklarımızın imanını zedelemeyelim.”

Pedagog  Adem Güneş, okul öncesi dönemde ‘Allah nerede, neden göremiyoruz?’ gibi  sorular soran çocukların aslında zihninde bu inancı somutlaştırmaya  çalıştığını belirtiyor. Çocuğun anlamayacağı cevapların zihnini daha çok  karıştırdığını ifade eden Güneş, “Aileler, çocukları kendi gibi düşünüp  uzun uzun izah etmeye çalışıyor, oysa 7 yaşına kadar soruların biraz  geçiştirilmesi ve samimi olarak ‘bilemiyorum’ denmesi gerek. Bu cevap  bilerek verdiği cevapların güvenilirliğini de artırır.” diyor.
İlahiyatçı-yazar  Musa Kazım Gülçür de, çocukların Allah’ın varlığı ile ilgili sorularına  tabiattan somut örneklerle, benzetmelerle cevap verilebileceğini ifade  ediyor. Gülçür şunları öneriyor:

“Cenab-ı Hakk’ı güzel isimleri, yüksek sıfatları üzerinden anlatmak sağlıklı bir yol olur. Çocukların dikkatini Cenab-ı Hakk’ın yarattığı görünen alemlere çekebiliriz.
Bitkiler veya başka canlılar olabilir. Bir çiçeğin güzel desenlerini mutlaka bir yapanın, renklendirenin,  tasarlayanın olduğu anlatılabilir. Bu metottan hareketle Cenab-ı Hakk’ın  eşsizliği, varlığı, birliği rahatlıkla aktarılabilir. Böylece, çocuğun düşüncelerinin somuttan soyuta doğru gelişmesine yardım edilebilir.

En küçük canlıda bile merhamet şefkat vardır, diye mukayeseye imkan vererek örnekler anlatılabilir. Bütün varlık aslında insanı Allah’a ulaştıran bir yoldur. Ayrıca  insanların her şeyi bilemeyeceği, görmeyeceği de çocuklara açıkça  söylenmelidir. Büyük alimler bile gayba ait konularda ‘İman ediyoruz ama  nasıllığını, niceliğini bilemiyoruz.’ demişlerdir.”

Gülçür, ‘Allah baba’ gibi sözler kullanmanın, çocuklarda ve gençlerde itikat açısından sorunlar oluşturacağını da vurguluyor.

Linkback: http://www.kirmizigulfm.com/forum/kisisel-gelisim-ve-psikoloji/cocugun-allah-nerde-sorusunun-cevabi-t2045.0.html